គោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ ១០ យ៉ាងដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាគួរយល់ដឹង ដើម្បីគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុផ្ទាល់ខ្លួនបានល្អប្រសើរ

នៅពេលនិយាយអំពីការគ្រប់គ្រងលុយ មនុស្សជាច្រើនគិតថា យើងត្រូវចេះវិនិយោគ ចេះទិញលក់ភាគហ៊ុន ឬចេះអានរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ។ ប៉ុន្តែជាក់ស្តែង មូលដ្ឋានសំខាន់ជាងនេះ គឺការយល់ពីដំណើរការនៃលុយ។

យើងមិនចាំបាច់ក្លាយជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចនោះទេ។ ប្រសិនបើយើងយល់ពីគោលគំនិតសាមញ្ញមួយចំនួន យើងអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តអំពីការចំណាយ ការសន្សំ ការខ្ចីប្រាក់ និងការវិនិយោគបានកាន់តែប្រសើរ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាគោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចសំខាន់ៗ ១០ យ៉ាងដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាគួរយល់ដឹង។

១. លំហូរសាច់ប្រាក់ (Cash Flow) — តើលុយចូល និងចេញពីយើងយ៉ាងដូចម្តេច?

និយាយឲ្យសាមញ្ញ៖ លុយចូល − លុយចេញ = លំហូរសាច់ប្រាក់

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើអ្នករកចំណូលបាន $1,000 ក្នុងមួយខែ ហើយចំណាយ $800 នោះអ្នកនៅសល់ $200។

$1,000 − $800 = $200

$200 នេះអាចយកទៅសន្សំ វិនិយោគ ឬសងបំណុល។

ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នករកបាន $1,000 ហើយចំណាយ $1,100 នោះអ្នកមានលំហូរសាច់ប្រាក់អវិជ្ជមាន $100។

នេះបង្ហាញថា ប្រាក់ខែខ្ពស់ មិនមានន័យថាយើងមានស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុល្អនោះទេ។ មនុស្សម្នាក់អាចរកបាន $5,000 ក្នុងមួយខែ ប៉ុន្តែចំណាយ $5,500។ ម្នាក់ទៀតរកបានត្រឹម $2,000 ប៉ុន្តែចំណាយ $1,500។

អ្នកទីពីរអាចកំពុងកសាងទ្រព្យសម្បត្តិបានល្អជាងអ្នកទីមួយ។

មេរៀនសំខាន់៖ កុំមើលតែថា “ខ្ញុំរកបានប៉ុន្មាន?” ត្រូវមើលថា “បន្ទាប់ពីចំណាយរួច ខ្ញុំនៅសល់ប៉ុន្មាន?”

២. ការប្រាក់បន្ថែមលើការប្រាក់ (Compound Growth) — លុយអាចបង្កើតលុយ

នេះគឺជាគោលគំនិតដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយក្នុងការកសាងទ្រព្យសម្បត្តិ។

ឧទាហរណ៍ អ្នកមាន $10,000 ហើយវិនិយោគបានផលចំណេញជាមធ្យម 8% ក្នុងមួយឆ្នាំ។

ឆ្នាំទី១៖ $10,000 → $10,800

ឆ្នាំបន្ទាប់ អ្នកមិនត្រឹមតែរកផលចំណេញលើ $10,000 ទេ។ អ្នកក៏រកផលចំណេញលើ $800 ដែលបានកើនឡើងពីឆ្នាំមុនផងដែរ។

នោះមានន័យថា ផលចំណេញក៏ចាប់ផ្តើមបង្កើតផលចំណេញបន្ថែមទៀត។ នៅពេលទុកវាឲ្យដំណើរការជាច្រើនឆ្នាំ កំណើនអាចកាន់តែធំ។

ប៉ុន្តែការបូកសរុបបែបនេះអាចធ្វើការបញ្ច្រាសផងដែរ។ បំណុលដែលមានការប្រាក់ខ្ពស់ អាចធ្វើឲ្យបំណុលកាន់តែធំ ប្រសិនបើយើងមិនសងវា។

មេរៀនសំខាន់៖ ពេលវេលាគឺជាមិត្តដ៏ល្អរបស់អ្នកដែលសន្សំ និងវិនិយោគ ហើយអាចក្លាយជាសត្រូវរបស់អ្នកដែលជំពាក់បំណុលមានការប្រាក់ខ្ពស់។

៣. អតិផរណា (Inflation) — លុយរបស់យើងអាចទិញរបស់បានតិចទៅៗ

អតិផរណាមានន័យសាមញ្ញថា តម្លៃទំនិញ និងសេវាកម្មជាទូទៅកើនឡើងតាមពេលវេលា។ ស្រមៃថា ថ្ងៃនេះ $10 អាចទិញម្ហូបបានច្រើន។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីច្រើនឆ្នាំ ប្រសិនបើតម្លៃម្ហូបកើនឡើង $10 អាចទិញបានតិចជាងមុន។

ចំនួនលុយនៅក្នុងដៃយើងនៅតែ $10 ប៉ុន្តែ អំណាចទិញរបស់វាថយចុះ។

នេះហើយជាមូលហេតុដែលការសន្សំលុយតែមួយមុខ មិនមែនជាវិធីគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការកសាងទ្រព្យសម្បត្តិរយៈពេលវែងទេ។ យើងក៏ត្រូវគិតពីរបៀបដែលទ្រព្យសម្បត្តិរបស់យើងអាចកើនឡើងលឿនជាងអតិផរណា។

មេរៀនសំខាន់៖ កុំមើលតែថា “ខ្ញុំមានលុយប៉ុន្មាន?” ត្រូវសួរផងថា “លុយនេះអាចទិញអ្វីបានប៉ុន្មាននៅថ្ងៃអនាគត?”

៤. តម្លៃនៃឱកាស (Opportunity Cost) — រាល់ការចំណាយមានអ្វីមួយដែលយើងលះបង់

នៅពេលយើងយកលុយទៅប្រើសម្រាប់រឿងមួយ យើងកំពុងលះបង់ឱកាសក្នុងការប្រើលុយនោះសម្រាប់រឿងផ្សេងទៀត។

ឧទាហរណ៍ អ្នកមាន $1,000។ អ្នកអាចយកវាទៅ៖

• ទិញទូរស័ព្ទថ្មី
• សន្សំ
• វិនិយោគ
• សងបំណុល
• យកទៅរៀនជំនាញថ្មី

ប្រសិនបើអ្នកជ្រើសរើសទិញទូរស័ព្ទ នោះអ្នកមិនអាចយក $1,000 ដដែលទៅវិនិយោគ ឬសងបំណុលបានទៀតទេ។

នេះហៅថា តម្លៃនៃឱកាស (Oppportunity Cost)។

ដូច្នេះ មុននឹងចំណាយលុយលើរបស់មួយ យើងគួរសួរខ្លួនឯងថា៖

“បើខ្ញុំមិនចំណាយលុយនេះ តើខ្ញុំអាចយកវាទៅធ្វើអ្វីដែលមានប្រយោជន៍ជាងនេះ?”

សំណួរមួយនេះអាចផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលយើងចំណាយលុយបានយ៉ាងច្រើន។

៥. ការប្រាក់ និងបំណុល (Interest & Debt) — ការខ្ចីលុយមានតម្លៃ

នៅពេលយើងខ្ចីលុយពីធនាគារ ឬអ្នកដទៃ យើងមិនត្រឹមតែត្រូវសងប្រាក់ដើមទេ។ យើងត្រូវបង់ ការប្រាក់ ដែលជាតម្លៃនៃការប្រើប្រាស់លុយរបស់អ្នកដទៃ។

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើយើងខ្ចី $10,000 ដោយមានការប្រាក់ 10% ក្នុងមួយឆ្នាំ នោះការខ្ចីលុយនេះមានតម្លៃ។

ដូច្នេះ មុននឹងខ្ចីប្រាក់ យើងគួរសួរ៖

“តើខ្ញុំខ្ចីលុយនេះ ដើម្បីបង្កើតអ្វីដែលមានតម្លៃនៅថ្ងៃអនាគត ឬគ្រាន់តែដើម្បីទិញរបស់ដែលខ្ញុំចង់បាននៅថ្ងៃនេះ?”

បំណុលមិនមែនសុទ្ធតែអាក្រក់ទេ។ បំណុលខ្លះអាចជួយឲ្យយើងបង្កើតអាជីវកម្ម ទិញផ្ទះ ឬវិនិយោគលើការអប់រំ។

ប៉ុន្តែបំណុលដែលមានការប្រាក់ខ្ពស់ ហើយយកទៅប្រើសម្រាប់ការចំណាយដែលមិនបង្កើតតម្លៃ អាចក្លាយជាបន្ទុកធ្ងន់។

មេរៀនសំខាន់៖ មុននឹងខ្ចីលុយ ត្រូវសួរថា “បំណុលនេះកំពុងជួយខ្ញុំបង្កើតអនាគត ឬកំពុងយកលុយពីអនាគតមកចំណាយថ្ងៃនេះ?”

៦. ហានិភ័យ និងផលចំណេញ (Risk & Return) — ចង់បានផលចំណេញខ្ពស់ ត្រូវយល់ពីហានិភ័យ

ជាទូទៅ ការវិនិយោគដែលមានសក្តានុពលរកផលចំណេញខ្ពស់ ក៏អាចមានហានិភ័យខ្ពស់ជាងដែរ។

ឧទាហរណ៍ ការទុកលុយជាសាច់ប្រាក់មានហានិភ័យខុសពីការវិនិយោគក្នុងភាគហ៊ុន ឬអាជីវកម្ម។

បញ្ហាដែលមនុស្សជាច្រើនធ្វើ គឺមើលតែ៖

“តើខ្ញុំអាចរកបានប៉ុន្មាន?”

ប៉ុន្តែមិនបានសួរថា៖

“តើខ្ញុំអាចបាត់បង់ប៉ុន្មាន?”

ឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ប្រាប់ថា អ្នកអាចរកបាន 30% ក្នុងមួយឆ្នាំ អ្នកមិនគួរគិតតែពីប្រាក់ចំណេញទេ។

ត្រូវសួរផងដែរថា៖

• តើអាចខាត 10% ទេ?
• 30% ទេ?
• ឬអាចបាត់បង់លុយទាំងអស់ទេ?

មេរៀនសំខាន់៖ កុំសួរតែថា “ខ្ញុំអាចរកបានប៉ុន្មាន?” ត្រូវសួរថា “បើអ្វីៗមិនទៅតាមផែនការ ខ្ញុំអាចខាតប៉ុន្មាន?”

៧. ការបែងចែកហានិភ័យ (Diversification) — កុំដាក់ពងទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ

ស្រមៃថា អ្នកមានពង 100 គ្រាប់ ហើយដាក់វាទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ។ ប្រសិនបើកន្ត្រកធ្លាក់ ពងទាំងអស់អាចបែក។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើយើងបែងចែកវាទៅក្នុងកន្ត្រកជាច្រើន ការខូចខាតពីកន្ត្រកមួយ មិនចាំបាច់បំផ្លាញអ្វីៗទាំងអស់ទេ។

ការគ្រប់គ្រងលុយក៏ដូចគ្នា។ យើងមិនគួរដាក់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់យើងពឹងផ្អែកលើ៖

• អាជីវកម្មតែមួយ
• ក្រុមហ៊ុនតែមួយ
• ការវិនិយោគតែមួយ
• ប្រភពចំណូលតែមួយ

ការបែងចែកមិនអាចលុបបំបាត់ហានិភ័យបានទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែវាអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យដែលរឿងមួយខូច ហើយធ្វើឲ្យជីវិតហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើងរងគ្រោះខ្លាំងពេក។

មេរៀនសំខាន់៖ កុំឲ្យកំហុសមួយ អាចបំផ្លាញអនាគតហិរញ្ញវត្ថុទាំងមូលរបស់អ្នក។

៨. សាច់ប្រាក់ដែលអាចប្រើបានភ្លាមៗ (Liquidity) — តើអ្នកអាចយកលុយមកប្រើបានលឿនប៉ុណ្ណា?

មិនមែនទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់សុទ្ធតែអាចបម្លែងទៅជាសាច់ប្រាក់បានភ្លាមៗទេ។

ឧទាហរណ៍៖

លុយក្នុងគណនីធនាគារ → អាចប្រើបានងាយ

ភាគហ៊ុន → អាចលក់បានជាទូទៅ

ផ្ទះ → ត្រូវការពេលលក់

ដី → អាចត្រូវការពេលយូរ

អាជីវកម្ម → អាចពិបាកបម្លែងទៅជាសាច់ប្រាក់

ស្រមៃថាអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ $100,000 ប៉ុន្តែមានសាច់ប្រាក់ត្រឹម $100។

ប្រសិនបើថ្ងៃស្អែកមានបញ្ហាបន្ទាន់ ហើយអ្នកត្រូវការ $2,000 អ្នកអាចមានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន ប៉ុន្តែមិនមានលុយដែលអាចប្រើបានភ្លាមៗ។

ហេតុនេះហើយបានជាការមាន មូលនិធិសង្គ្រោះបន្ទាន់ (Emergency Fund) មានសារៈសំខាន់។

មេរៀនសំខាន់៖ កុំគិតតែថា “ខ្ញុំមានទ្រព្យសម្បត្តិប៉ុន្មាន?” ត្រូវគិតផងថា “ប្រសិនបើមានបញ្ហាបន្ទាន់ តើខ្ញុំអាចយកលុយមកប្រើបានប៉ុន្មាន?”

៩. សេដ្ឋកិច្ចអាកប្បកិរិយា (Behavioral Economics) — បញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុជាច្រើនកើតចេញពីចិត្តរបស់យើង

មនុស្សមិនតែងតែធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយហេតុផលនោះទេ។ ពេលខ្លះយើងចំណាយលុយដោយសារតែ៖

• អារម្មណ៍
• ការចង់បានភ្លាមៗ
• ការប្រៀបធៀបខ្លួនជាមួយអ្នកដទៃ
• ការភ័យខ្លាចថាខកខានឱកាស
• ភាពលោភលន់
• ភាពភ័យខ្លាច
• ការចង់បង្ហាញថាយើងមានលុយ

ឧទាហរណ៍ យើងអាចទិញទូរស័ព្ទថ្មី ទោះបីទូរស័ព្ទចាស់នៅប្រើបានល្អក៏ដោយ ព្រោះមនុស្សជុំវិញយើងកំពុងប្រើម៉ូដែលថ្មី។

ឬយើងអាចបន្តកាន់ការវិនិយោគដែលកំពុងខាត ព្រោះយើងមិនចង់ទទួលស្គាល់ថាការសម្រេចចិត្តរបស់យើងពីមុនខុស។

ការយល់ពីអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួនឯង គឺសំខាន់មិនចាញ់ការយល់ពីទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុទេ។

មេរៀនសំខាន់៖ ពេលខ្លះ សត្រូវដ៏ធំបំផុតនៃហិរញ្ញវត្ថុរបស់យើង មិនមែនជាសេដ្ឋកិច្ចទេ ប៉ុន្តែគឺ ការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួនឯង។

១០. មូលធនមនុស្ស (Human Capital) — ខ្លួនអ្នកក៏ជាទ្រព្យសម្បត្តិមួយដែរ

នៅពេលនិយាយពីទ្រព្យសម្បត្តិ មនុស្សភាគច្រើនគិតពី៖

• លុយ
• ផ្ទះ
• ដី
• ភាគហ៊ុន
• អាជីវកម្ម

ប៉ុន្តែមានទ្រព្យសម្បត្តិមួយទៀតដែលសំខាន់ខ្លាំង គឺ ខ្លួនអ្នកផ្ទាល់។

ចំណេះដឹង ជំនាញ បទពិសោធន៍ និងសមត្ថភាពក្នុងការរកចំណូលរបស់អ្នក គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិ។

ឧទាហរណ៍ មនុស្សម្នាក់អាចមានលុយសន្សំត្រឹម $5,000 ប៉ុន្តែមានជំនាញដែលអាចរកចំណូលបាន $3,000 ក្នុងមួយខែ។

ម្នាក់ទៀតអាចមានទ្រព្យសម្បត្តិ $100,000 ប៉ុន្តែមិនមានជំនាញ ឬប្រភពចំណូលដែលអាចបន្តរកប្រាក់បាន។

ដូច្នេះ ការចំណាយលុយលើការរៀនជំនាញថ្មី មិនមែនតែងតែជាការចំណាយទេ។ ពេលខ្លះវាគឺជា ការវិនិយោគលើខ្លួនឯង។

ការរៀនភាសា បច្ចេកវិទ្យា ការលក់ ទីផ្សារ ការគ្រប់គ្រង ឬជំនាញវិជ្ជាជីវៈផ្សេងៗ អាចជួយបង្កើនសមត្ថភាពរកចំណូលរបស់យើងក្នុងរយៈពេលវែង។

មេរៀនសំខាន់៖ ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃមួយរបស់អ្នក គឺ សមត្ថភាពរបស់អ្នកក្នុងការបង្កើតតម្លៃ និងរកចំណូល។

សរុប៖ ចាប់ផ្តើមគ្រប់គ្រងលុយពីគោលការណ៍សាមញ្ញ

យើងមិនចាំបាច់ក្លាយជាអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុបានល្អនោះទេ។

គ្រាន់តែចាប់ផ្តើមយល់ពីគោលការណ៍សំខាន់ៗទាំងនេះ៖

១. គ្រប់គ្រងលំហូរសាច់ប្រាក់ — ឲ្យលុយចូលច្រើនជាងលុយចេញ។

២. យល់ពីការកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ — ចាប់ផ្តើមឲ្យបានឆាប់ និងទុកពេលឲ្យលុយធ្វើការរបស់វា។

៣. កុំភ្លេចអតិផរណា — លុយនៅថ្ងៃនេះ មិនមានអំណាចទិញដូចគ្នានៅថ្ងៃអនាគតទេ។

៤. គិតពីតម្លៃនៃឱកាស — រាល់ការចំណាយ គឺជាការលះបង់ឱកាសមួយផ្សេងទៀត។

៥. ប្រើបំណុលដោយប្រុងប្រយ័ត្ន — កុំយកលុយពីអនាគតមកចំណាយដោយមិនចាំបាច់នៅថ្ងៃនេះ។

៦. យល់ពីហានិភ័យ — ផលចំណេញខ្ពស់ មិនមែនមានន័យថាគ្មានហានិភ័យទេ។

៧. បែងចែកហានិភ័យ — កុំឲ្យបញ្ហាមួយបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិទាំងមូល។

៨. រក្សាសាច់ប្រាក់សម្រាប់ភាពបន្ទាន់ — ទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនអាចប្រើបានភ្លាមៗ មិនអាចជួយគ្រប់ស្ថានភាពបានទេ។

៩. គ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ — ការសម្រេចចិត្តដោយអារម្មណ៍អាចធ្វើឲ្យខាតលុយបានយ៉ាងងាយ។

១០. វិនិយោគលើខ្លួនឯង — ការបង្កើនសមត្ថភាពរកចំណូល គឺជាការវិនិយោគដ៏សំខាន់មួយ។

នៅទីបំផុត ការកសាងទ្រព្យសម្បត្តិមិនមែនជាការរកលុយឲ្យបានច្រើនបំផុតក្នុងរយៈពេលខ្លីនោះទេ។ វាគឺជាការរៀន រកលុយ គ្រប់គ្រងលុយ ការពារលុយ និងឲ្យលុយធ្វើការសម្រាប់យើងក្នុងរយៈពេលយូរ។ អ្នកមិនចាំបាច់ក្លាយជាអ្នកមានភ្លាមៗទេ។ អ្នកគ្រាន់តែត្រូវធ្វើការសម្រេចចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដែលល្អជាងមុនបន្តិចៗជារៀងរាល់ថ្ងៃ។