ការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង និងសុខុមាលភាព

ការរស់នៅក្នុងសម័យទំនើបនាពេលបច្ចុប្បន្ន ងាយណាស់នឹងរុញច្រានយើងទៅកាន់ចំនុចមួយដែលហួសប្រមាណ។​ យើងអាចនឹងខិតខំធ្វើការខ្លាំងពេក ហើយផ្ទុយទៅវិញ យើងក៏អាចមិនធ្វើអ្វីទាំងអស់តែម្តង។ ការខិតខំធ្វើការខ្លាំងជ្រុលនាំឲ្យយើងអស់កំលាំងខ្លាំង មានភាពតានតឹងផ្លូវអារម្មណ៍ និងបាត់បង់សុខុមាលភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ ការដែលយើងមិនធ្វើអ្វីសោះនាំឲ្យយើងជួបបរាជ័យ និងខ្វះភាពរីកចម្រើនផងដែរ។ តែអ្វីដែលយើងកំពុងតែបាត់បង់ ឬកំពុងតែភ្លេចនោះ គឺ តុល្យភាព ឬផ្លូវកណ្តាល។ នៅក្នុងទ្រឹស្តីព្រះពុទ្ធសាសនា វាត្រូវបានគេហៅថា មជ្ឈមាបដិបទា។ ១. តើអ្វីទៅជាមជ្ឈមាបដិបទា? ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃព្រះពុទ្ធសាសនា៖ មជ្ឈមាបដិបទា គឺជា “ផ្លូវកណ្ដាល” ដែលព្រះពុទ្ធបានបង្រៀន ដើម្បីជៀសវាងពីចំណុចខ្លាំងផ្ទុយគ្នាទាំងពីរ គឺ ១) ការលង់លក់ក្នុងកាមសុខ (សុខតាមអារម្មណ៍) និង ២) ការបង្ខំខ្លួនឯងយ៉ាងតឹងរឹង (ទុក្ខកិច្ចអត្តកិលមថានុយោគ) ផ្លូវកណ្ដាលនេះ ជាផ្លូវដែលនាំឲ្យកើតមាន បញ្ញា ការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវ សេចក្ដីស្ងប់ និងការបញ្ចប់ទុក្ខ។​ បើនិយាយឲ្យងាយយល់ មជ្ឈមាបដិបទា គឺជាផ្លូវរស់នៅដោយសមតុល្យ មិនលើស មិនខ្វះ ដែលនាំទៅរកបញ្ញា និងការលែងមានទុក្ខ។ បើយើងបកស្រាយមកជាការអនុវត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ​ ការធ្វើអ្វីមួយដែលនាំឲ្យកើតសេចក្តីសុខគឺត្រូវឋិតក្នុងកំរិតកណ្តាល មិនខ្លាំងពេក ហើយក៏មិនតិចពេក។ យើងគួរជៀសវាងនូវកំរិតខ្លាំងទាំងពីរគឺ ការបណ្តោយខ្លួនពេកក្នុងការសោយសុខ និងការដាក់កំរិតលើខ្លួនឯងជ្រុលពេក។ វាគឺសំដៅលើ

បញ្ហាដែលលាក់កំបាំង មនុស្សជាច្រើនកំពុងតែរស់នៅដោយការព្យាយាមក្នុងការបំពេញការរំពឹងទុករបស់អ្នកដទៃ ដូចជា គ្រួសារ មិត្តភក្តិ សាច់ញាតិ អ្នកជិតខាង អ្នករួមការងារ ឬ សង្គម ជាដើម តែជួនកាលអ្នកភ្លេចថា អ្នកកំពុងតែរស់នៅជាមួយភាពក្លែងក្លាយរបស់អ្នក។ អ្នកអាចនឹងលួចគិតថា នេះមិនមែនជាខ្ញុំទេ។ សំនួរដែលសំខាន់នោះគឺ តើអ្នកជានរណា នៅពេលដែលអ្នកនៅម្នាក់ឯង? ការរស់នៅជាខ្លួនឯងមានន័យដូចម្តេច? លក្ខណៈមួយដ៏សំខាន់នៃការរស់នៅជាខ្លួនឯងគឺ ភាពមិនល្អឥតខ្ជោះ។ ក្នុងជីវិតរស់នៅ ការតាមរកភាពល្អឥតខ្ជោះអាចក្លាយជាការព្យាយាមសំដែងទៅវិញ ហើយជីវិតមនុស្សម្នាក់ៗមិនមាននរណាម្នាក់ដែលអាចហៅបានថា ជាបុគ្គលល្អឥតខ្ជោះឡើយ ពីព្រោះនិយមន័យនៃភាពល្អឥតខ្ជោះប្រែប្រួលទៅតាមការយល់ឃើញរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ឬសង្គមនីមួយៗ។ ដូចនេះការរស់នៅជាខ្លួនឯងមានន័យថា អ្នកកំពុងតែរស់នៅ ដោយការទទួលស្គាល់នូវភាពមិនល្អឥតខ្ជោះរបស់ខ្លួន តែប្រឹងប្រែងកែប្រែឲ្យប្រសើរជាងមុន ដោយមិនមែនយកភាពឥតខ្ជោះជាគោលដៅនោះទេ។ ដើម្បីរស់ជាខ្លួនឯង អ្នកត្រូវទទួលស្គាល់ថា តើអ្នកជានរណា តាមរយៈការទទួលយកនូវទាំងចំនុចខ្លាំង និងចំនុចខ្សោយរបស់ខ្លួន ហើយបោះបង់នូវភាពចាំបាច់នៃការសំដែងគ្រប់ពេលវេលា។ ភាពពិតរបស់អ្នកអាចជារបស់ដែលកំរ ហើយវាគឺជាភាពត្រូវគ្នារវាងផ្នែកខាងក្នុង និងជីវិតខាងក្រៅរបស់អ្នក ។ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកបាត់បង់ខ្លួនឯង? មនុស្សជាច្រើនបានបាត់បង់ខ្លួនឯងក្នុងកំរិតណាមួយដោយមិនដឹងខ្លួន​ នៅពេលពួកគេចាប់ផ្តើមប្រឡូកក្នុងសង្គមខាងក្រៅ។ កត្តាទីមួយដែលបង្កការបាត់បង់នេះគឺ ភាពភ័យខ្លាចចំពោះការកាត់សេចក្តី ឬការបដិសេធរបស់អ្នកដទៃ។​ អ្នកព្យាយាមធ្វើសកម្មភាព ឬឥរិយាបថដែលហាក់ដូចមានអ្នកដទៃនៅជុំវិញខ្លួន កំពុងតែឃ្លាំមើល ឬកាត់សេចក្តីថា សកម្មភាពរបស់អ្នកត្រឹមត្រូវដែរឬទេ ឬអ្នកកំពុងធ្វើអ្វីមួយដើម្បីជៀសវាងការបដិសេធរបស់នរណាម្នាក់។ តែធាតុពិតគឺអ្នកដទៃមិនដែលខ្វល់ពីអ្នកឡើយ

សំណួរអំពីន័យនៃជីវិត គឺជាបញ្ហាមួយដែលមានសារៈសំខាន់ និងមានអាយុកាលយូរអង្វែងបំផុតសម្រាប់មនុស្សជាតិ។ តាមរយៈវប្បធម៌ និងសម័យកាលផ្សេងៗ មនុស្សតែងតែស្វែងរកការយល់ដឹងអំពីហេតុផលនៃការរស់នៅ និងគោលបំណងចុងក្រោយនៃជីវិត។ ការស្វែងរកន័យនេះមានឫសគល់ជ្រៅក្នុងចិត្តសាស្ត្រមនុស្ស ដែលលេចឡើងនៅពេលមានការឆ្លុះបញ្ចាំង ភាពមិនប្រាកដប្រជា និងការចង់ដឹងអំពីពិភពលោក និងតួនាទីរបស់យើងក្នុងនោះ។ ទស្សនវិជ្ជា ជាវិស័យមួយដែលផ្អែកលើការគិតវិភាគ និងការសួរសំណួរ ហើយបានពិភាក្សាអំពីបញ្ហានេះអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍មកហើយ។ ចាប់ពីទស្សនវិទូបុរាណរហូតដល់ទស្សនវិទូសម័យទំនើប ទស្សនវិទូបានផ្តល់ការបកស្រាយនានា ដែលធ្វើឡើងតាមបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ ជំនឿ និងការយល់ដឹងអំពីធម្មជាតិនៃមនុស្ស។ ទស្សនវិទូមួយចំនួនអះអាងថា ន័យនៃជីវិតមានស្រាប់ក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនៃសកលលោក ខណៈដែលអ្នកផ្សេងទៀតជឿថា មនុស្សត្រូវបង្កើតន័យដោយខ្លួនឯងតាមរយៈជម្រើស និងសកម្មភាព។ ភាពចម្រុះនៃគំនិតទាំងនេះបង្ហាញថា មិនមានចម្លើយតែមួយច្បាស់លាស់ចំពោះន័យនៃជីវិតទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ទស្សនវិជ្ជាផ្សេងៗ ផ្តល់នូវការយល់ដឹងដែលផ្ទុយគ្នាប៉ុន្តែបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក ដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យយើងគិតពិចារណា សួរសំណួរ និងបង្កើតការយល់ដឹងផ្ទាល់ខ្លួនអំពីគោលបំណងនៃជីវិត។ I. ទស្សនវិជ្ជាបុរាណ៖ គោលបំណង និងគុណធម៌ ទស្សនវិជ្ជាបុរាណបានផ្តល់នូវការពិចារណាដំបូងៗ និងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតអំពីន័យនៃជីវិត ដោយផ្តោតសំខាន់លើគំនិតអំពីគោលបំណង គុណធម៌ និងការរីកចម្រើនពេញលេញរបស់មនុស្ស។ ក្នុងចំណោមទស្សនវិទូដ៏លេចធ្លោបំផុតក្នុងសម័យនេះ មាន សូក្រាត ប្លាតូ និងអារីស្តូត ដែលគំនិតរបស់ពួកគេនៅតែមានឥទ្ធិពលលើការគិតទស្សនវិជ្ជារហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ A. សូក្រាត និង ប្លាតូ សូក្រាត ដែលជាអ្នកបង្កើតមូលដ្ឋានសំខាន់ម្នាក់នៃទស្សនវិជ្ជាលោកខាងលិច