ការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង និងសុខុមាលភាព

គោលគំនិតនៃទ្រឹស្តីនៃការស៊ាំនឹងភាពរីករាយ (Hedonic Adaptation Theory) បានពោលថា មនុស្សមានទំនោរនឹងវិលត្រលប់ទៅកាន់កំរិតធម្មតានៃភាពរីករាយរបស់ពួកគេឡើងវិញ ក្រោយពេលនៃព្រឹត្តិការណ៍វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាននៅក្នុងជីវិតរបស់ពួកគេ។ ជាឧទាហរណ៍៖ ការសម្រេចជោគជ័យគឺជារឿងពិត ប៉ុន្តែការឆ្លើយតបនៃអារម្មណ៍របស់អ្នកកាន់តែខ្សោយទៅៗ។ មេរៀនដ៏សំខាន់៖ យើងតែងវាយតម្លៃហួសអំពីរយៈពេលដែលការសម្រេចជោគជ័យមួយធ្វើឲ្យពួកយើងរីករាយ។ ហេតុអ្វីការយល់ដឹងពីទ្រឹស្តីនេះមានសារសំខាន់? បញ្ហាគឺនៅត្រង់ថា ការសម្រេចជោគជ័យមិនមែនគ្មានន័យនោះទេ។ វាគឺនៅត្រង់ថា ភាពរំភើបរីករាយបណ្តោះអាសន្ន និងសេចក្តីសុខយូរអង្វែងមិនដូចគ្នានោះទេ។ បើសិនជាអ្នកពឹងតែលើការសម្រេចគោលដៅដើម្បីទទួលបានភាពរីករាយ ជីវិតអាចនឹងក្លាយជាវដ្តមួយដែលមិនមានទីបញ្ចប់ដូចជា៖ កំណត់គោលដៅ — ១. ប្រឹងប្រែងធ្វើការ និងសម្រេចគោលដៅនោះ — ២. មានអារម្មណ៍រំភើបរីករាយ និងពេញចិត្តវា — ៣. ចាប់ផ្តើមស៊ាំនឹងភាពជោគជ័យ ហើយភាពរំភើបរីករាយថយចុះ — ៤. កំណត់គោលដៅថ្មីដើម្បីទទួលបានភាពរីករាយម្តងទៀត។​ នេះជាមូលហេតុមួយដែលមនុស្សអាចទទួលបានភាពជោគជ័យ ប៉ុន្តែនៅតែមានអារម្មណ៍ថា នៅខ្វះអ្វីមួយជានិច្ច។ វិធីបែបស៊ីជម្រៅជាងក្នុងការដឹកនាំជីវិត ជំនួសឲ្យការពឹងលើភាពរីករាយដែលបានមកពីការទៅដល់គោលដៅណាមួយ អ្នកអាចរៀនផ្តល់តម្លៃទៅកាន់របៀបដែលអ្នករស់នៅ ក្នុងខណៈពេលដែលអ្នកកំពុងតែធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់គោលដៅដ៏មានន័យមួយ។ ជាឧទាហរណ៍ ចូរពិចារណាអំពីភាពខុសគ្នារវាងផ្នត់គំនិតទាំង ២ នេះ៖ ផ្នត់គំនិតទី ២ មិនមែនមានន័យ ជាការបោះបង់មហិច្ឆិតា ឬគោលបំណងជីវិតនោះទេ។ វាមានន័យ ជាការមិនពន្យារពេលដែលអ្នកទទួលបានភាពពេញចិត្តរហូតដល់ពេលអនាគត។

តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ថា អ្វីៗនៅក្នុងជីវិតកំពុងដំណើរការខុសពីអ្វីដែលអ្នកបានរំពឹងទុកដែរឬទេ? អ្នកខិតខំធ្វើការ ប៉ុន្តែលទ្ធផលមិនដូចការរំពឹងទុក។ អ្នករៀបចំផែនការសម្រាប់អនាគត ប៉ុន្តែបញ្ហាដែលមិននឹកស្មានដល់ក៏កើតឡើង។ អ្នកព្យាយាមធ្វើអ្វីៗឱ្យបានល្អបំផុត ប៉ុន្តែពេលខ្លះ អ្នកនៅតែជួបប្រទះការខកចិត្ត ការបាត់បង់ ឬភាពមិនច្បាស់លាស់។ នៅពេលនោះ ចិត្តរបស់យើងអាចចាប់ផ្តើមពោរពេញដោយសំណួរដូចជា៖ ហេតុអ្វីបានជារឿងនេះកើតឡើងចំពោះខ្ញុំ? តើខ្ញុំបានធ្វើអ្វីខុស? តើអនាគតរបស់ខ្ញុំនឹងទៅជាយ៉ាងណា? យើងចាប់ផ្តើមគិតច្រើន ព្រួយបារម្ភ និងព្យាយាមរកវិធីដើម្បីធ្វើឱ្យអ្វីៗត្រឡប់ទៅដូចដែលយើងចង់បានវិញ។ ប៉ុន្តែមានការពិតមួយដែលយើងគួររៀនទទួលយក៖ ជីវិតមិនតែងតែដំណើរការតាមផែនការរបស់យើងទេ ហើយយើងក៏មិនអាចគ្រប់គ្រងអ្វីៗទាំងអស់បានដែរ។ ការយល់ដឹងពីការពិតនេះ មិនមែនមានន័យថាយើងត្រូវបោះបង់ក្តីសង្ឃឹម ឬឈប់ខិតខំប្រឹងប្រែងនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាជាជំហានដំបូងនៃការរៀនរស់នៅដោយមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ចេះបត់បែន និងមានកម្លាំងចិត្តក្នុងការបន្តដំណើរទៅមុខ។ ១. ទទួលស្គាល់ថា ជីវិតមិនអាចគ្រប់គ្រងបានទាំងស្រុង មនុស្សភាគច្រើនចូលចិត្តភាពច្បាស់លាស់។ យើងចង់ដឹងថា ប្រសិនបើយើងខិតខំធ្វើអ្វីមួយ នោះយើងនឹងទទួលបានលទ្ធផលបែបណា។ យើងចង់ឱ្យការងារដំណើរការល្អ ទំនាក់ទំនងមានស្ថិរភាព ហិរញ្ញវត្ថុមានសុវត្ថិភាព និងអនាគតស្ថិតនៅក្នុងផែនការដែលយើងបានរៀបចំ។ ការរៀបចំផែនការគឺជារឿងល្អ។ ប៉ុន្តែបញ្ហាចាប់ផ្តើមកើតឡើង នៅពេលយើងរំពឹងថា ជីវិតត្រូវតែដំណើរការតាមផែនការនោះជានិច្ច។ យើងអាចខិតខំធ្វើការយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែមិនអាចគ្រប់គ្រងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកដទៃបានទេ។ យើងអាចរៀបចំហិរញ្ញវត្ថុបានល្អ ប៉ុន្តែមិនអាចទាយទុកជាមុនអំពីបញ្ហាដែលអាចកើតឡើងទាំងអស់បានឡើយ។ យើងអាចថែរក្សាទំនាក់ទំនងមួយយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ប៉ុន្តែមិនអាចបង្ខំឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាគិត ឬមានអារម្មណ៍ដូចយើងបានទេ។ ដូច្នេះ ជំនួសឱ្យការព្យាយាមគ្រប់គ្រងអ្វីៗទាំងអស់ យើងគួររៀនបែងចែករវាងអ្វីដែលយើងអាចគ្រប់គ្រងបាន និងអ្វីដែលយើងមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។

នៅក្នុងជីវិតសម័យទំនើប មនុស្សជាច្រើនមានអារម្មណ៍ថា ពេលវេលាមិនដែលគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការងារ គ្រួសារ ការសម្រាក និងការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង។ យើងអាចរវល់ពេញមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែពេលដល់ចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃវិញ អាចនៅតែមានអារម្មណ៍ថា មិនបានធ្វើអ្វីដែលសំខាន់ពិតប្រាកដ។ ការរស់នៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព មិនមែនមានន័យថា ត្រូវធ្វើការឱ្យបានច្រើនបំផុត ឬត្រូវមានភាពរវល់គ្រប់ពេលនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាមានន័យថា យើងចេះដឹងថាអ្វីសំខាន់ អ្វីដែលមិនសំខាន់ ហើយចេះប្រើពេលវេលា ថាមពល និងការយកចិត្តទុកដាក់របស់ខ្លួនទៅលើអ្វីដែលមានតម្លៃ។ ការរស់នៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គឺជាការរស់នៅដោយមានគោលដៅ មានរបៀបរៀបរយ មានវិន័យ និងមានតុល្យភាព។ ១. កំណត់អ្វីដែលសំខាន់សម្រាប់ជីវិត ជំហានដំបូងនៃការរស់នៅប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព គឺត្រូវដឹងថា អ្វីខ្លះជារឿងសំខាន់សម្រាប់ខ្លួនយើង។ មនុស្សម្នាក់ៗមានអាទិភាពខុសៗគ្នា។ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ ការរីកចម្រើនក្នុងការងារអាចជារឿងសំខាន់បំផុត។ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ទៀត គ្រួសារ សុខភាព ឬសេរីភាពអាចមានតម្លៃជាង។ ប្រសិនបើយើងមិនកំណត់អាទិភាពរបស់ខ្លួនទេ យើងងាយនឹងចំណាយពេលទៅលើអ្វីដែលអ្នកដទៃចាត់ទុកថាសំខាន់។ ចូរសួរខ្លួនឯងថា៖ ពេលយើងច្បាស់អំពីអាទិភាព យើងនឹងងាយសម្រេចចិត្តថា តើអ្វីគួរធ្វើ និងអ្វីគួរបដិសេធ។ ២. កុំច្រឡំរវាង “រវល់” និង “ប្រសិទ្ធភាព” ការរវល់មិនមានន័យថា យើងកំពុងធ្វើអ្វីដែលមានប្រយោជន៍នោះទេ។ មនុស្សម្នាក់អាចចំណាយពេល ១០ ម៉ោងនៅកន្លែងធ្វើការ

រឿងខ្លីអំពីការរស់នៅតាមមតិអ្នកដទៃ និងការរៀនមើលខ្លួនឯងដោយភ្នែករបស់ខ្លួន មានភូមិតូចមួយ ស្ថិតនៅកណ្ដាលជ្រលងភ្នំ ដែលគេហៅថា ភូមិសុភមង្គល។ ភូមិនោះមើលទៅដូចជាភូមិធម្មតា។ មានផ្ទះតូចៗជាច្រើននៅតាមផ្លូវ។ មានផ្សារមួយនៅកណ្ដាលភូមិ។ មានសាលារៀនមួយនៅជិតវត្ត។ មានវាលស្រែធំទូលាយនៅខាងក្រោយភូមិ។ មនុស្សនៅទីនោះរស់នៅសាមញ្ញ ហើយភាគច្រើនស្គាល់គ្នាទាំងអស់។ ប៉ុន្តែភូមិនេះមានរឿងចម្លែកមួយ។ គ្មានផ្ទះណាមួយមានកញ្ចក់ទេ។ មិនមែនគ្មានលុយទិញទេ។ មិនមែនគ្មានអ្នកលក់ទេ។ ប៉ុន្តែប្រជាជនក្នុងភូមិជឿថា មនុស្សមិនចាំបាច់មើលខ្លួនឯងឡើយ។ ពួកគេមានវិធីមួយផ្សេងទៀតដើម្បីដឹងថា ខ្លួនឯងជាមនុស្សបែបណា។ ពួកគេមើលតាម មតិរបស់អ្នកដទៃ។ កញ្ចក់របស់អ្នកដទៃ នៅភូមិសុភមង្គល បើអ្នកសួរក្មេងម្នាក់ថា៖ “តើឯងជាមនុស្សបែបណា?” គេប្រហែលជាឆ្លើយថា៖ “គ្រូថា ខ្ញុំឆ្លាត។” បើសួរបុរសម្នាក់៖ “តើអ្នកជាមនុស្សល្អឬ?” គាត់អាចឆ្លើយថា៖ “អ្នកជិតខាងនិយាយថា ខ្ញុំជាមនុស្សសុភាពរាបសា។” បើសួរស្ត្រីម្នាក់៖ “តើអ្នកស្អាតទេ?” នាងប្រហែលជានិយាយថា៖ “មិត្តភក្តិខ្ញុំថា ខ្ញុំមើលទៅចាស់ជាងមុនហើយ។” មនុស្សក្នុងភូមិនោះមិនបានដឹងខ្លួនថា ពួកគេកំពុងធ្វើរឿងមួយជាប្រចាំ។ ពួកគេកំពុងប្រើ ភ្នែករបស់អ្នកដទៃ ដើម្បីមើលខ្លួនឯង។ បើអ្នកដទៃសរសើរ ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមានតម្លៃ។ បើអ្នកដទៃរិះគន់ ពួកគេមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមិនល្អ។ បើមនុស្សជាច្រើនស្រឡាញ់ពួកគេ ពួកគេគិតថាខ្លួនជាមនុស្សល្អ។ បើមនុស្សម្នាក់មិនចូលចិត្តពួកគេ ពួកគេចាប់ផ្តើមសួរខ្លួនឯងថា៖ “តើខ្ញុំបានធ្វើអ្វីខុស?” ពួកគេរស់នៅដូចជាមានកញ្ចក់រាប់រយនៅជុំវិញខ្លួន។